Trong bối cảnh kỷ nguyên số đang bùng nổ mạnh mẽ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) không còn đơn thuần là những công cụ hỗ trợ mà đã vươn lên trở thành những yếu tố cốt lõi, định hình sâu sắc sự phát triển của nền kinh tế số. Tại Diễn đàn Data & AI mùa hè năm 2026, diễn ra vào ngày 8/5 tại TP. Hồ Chí Minh, các chuyên gia và lãnh đạo đã cùng nhau thảo luận về tầm quan trọng của việc xây dựng năng lực dữ liệu và tối ưu hóa sức mạnh AI thông qua hạ tầng dữ liệu sạch, minh bạch và có tính kết nối cao. Sự kiện này không chỉ là nơi trao đổi chuyên môn mà còn là diễn đàn để các doanh nghiệp, tổ chức tìm kiếm giải pháp và định hướng phát triển trong một thế giới ngày càng phụ thuộc vào công nghệ.

Dữ liệu: "Trái tim" của Làn sóng AI

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Lâm Nguyễn Hải Long, Chủ tịch Hội Tin học TP. Hồ Chí Minh (HCA), đã khẳng định một cách mạnh mẽ rằng dữ liệu chính là "trái tim" của làn sóng AI. Ông nhấn mạnh sự cộng sinh không thể tách rời giữa dữ liệu và AI đang mở ra vô vàn cơ hội mới cho cả doanh nghiệp và xã hội. Dữ liệu, theo ông, không phải là những tập tin tĩnh mà là những "thực thể sống có tiếng nói riêng", mang trong mình sự thật và minh bạch, là nền tảng vững chắc để AI không trở thành "ảo giác công nghệ" mà thực sự là một cộng sự tận tụy, mang lại giá trị thực cho cuộc sống.

"Đã đến lúc chúng ta ngừng xem dữ liệu là những tập tin nằm im trong kho lưu trữ, mà hãy coi đó là những thực thể sống có tiếng nói riêng. Đây là tiếng nói của sự thật, là minh chứng cho sự minh bạch và là nền tảng duy nhất để AI không trở thành những 'ảo giác công nghệ', mà trở thành người cộng sự tận tụy mang lại giá trị thực cho cuộc sống." Ông Lâm Nguyễn Hải Long, Chủ tịch Hội Tin học TP. Hồ Chí Minh (HCA)

Sự cộng sinh này không chỉ dừng lại ở lý thuyết. Dữ liệu và AI chính là nền tảng để các giải pháp công nghệ hiện đại có thể giải quyết những bài toán vận hành thực tiễn, từ tối ưu hóa quy trình đến cải thiện trải nghiệm khách hàng. Chúng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tạo ra những mô hình kinh doanh mới, nơi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược và AI là năng lực cạnh tranh cốt lõi.

AI và Dữ liệu: Nền tảng Đổi mới Sáng tạo và Lợi thế Cạnh tranh

Tại Diễn đàn, ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, đã tái khẳng định vai trò không thể thiếu của dữ liệu và AI trong việc tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, khả năng làm chủ dữ liệu và ứng dụng AI hiệu quả sẽ quyết định sự thành công và vị thế của một doanh nghiệp trên thị trường. Điều này đòi hỏi các tổ chức phải có chiến lược rõ ràng trong việc thu thập, xử lý và khai thác dữ liệu.

"Dữ liệu và AI đang trở thành năng lực cạnh tranh mới của doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi số. Doanh nghiệp nào làm chủ được dữ liệu và ứng dụng AI hiệu quả sẽ có lợi thế cạnh tranh rất lớn." Ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh

Xu hướng cộng sinh giữa dữ liệu và AI được nhấn mạnh là chìa khóa. Dữ liệu sạch, chất lượng cao là nền tảng để AI vận hành tối ưu, trong khi AI lại là công cụ mạnh mẽ để khai phá giá trị từ các kho dữ liệu khổng lồ, biến chúng thành thông tin chi tiết có thể hành động được. Sự kết hợp này tạo ra một vòng lặp tích cực, nơi dữ liệu nuôi dưỡng AI và AI lại làm giàu thêm dữ liệu.

Đạo đức và Niềm tin số: Yếu tố then chốt cho Phát triển AI Bền vững

Bên cạnh những cơ hội to lớn, Diễn đàn Data & AI cũng dành sự quan tâm đặc biệt đến việc xây dựng niềm tin số và đạo đức công nghệ. Ông Nguyễn Hữu Yên nhấn mạnh rằng quá trình phát triển AI cần đặt yếu tố an toàn dữ liệu, tính minh bạch và quyền lợi của người dùng lên hàng đầu. Đây không chỉ là trách nhiệm mà còn là điều kiện tiên quyết để AI có thể phát triển bền vững và được xã hội chấp nhận rộng rãi.

Phát triển AI cần đặt yếu tố an toàn dữ liệu, tính minh bạch và quyền lợi của người dùng lên hàng đầu. Đây là nền tảng xây dựng niềm tin số và đảm bảo sự phát triển bền vững của công nghệ, tránh những "ảo giác công nghệ" và rủi ro tiềm ẩn.

Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp, tổ chức trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách để dữ liệu và AI phát triển đúng định hướng, phục vụ hiệu quả cho mục tiêu xây dựng TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm công nghệ và đổi mới sáng tạo của khu vực. Điều này bao gồm việc thiết lập các quy định về bảo mật dữ liệu, quyền riêng tư và trách nhiệm giải trình của các hệ thống AI.

Thị trường AI Toàn cầu: Chi tiêu Bùng nổ và Chuyển dịch Chiến lược

Sức nóng của AI không chỉ thể hiện qua các diễn đàn mà còn qua những con số ấn tượng về chi tiêu toàn cầu. Theo dự báo mới nhất của Gartner, chi tiêu toàn cầu cho trí tuệ nhân tạo (AI) trong năm nay có thể đạt 2.5278 nghìn tỷ USD, tăng tới 44% so với mức 1.7571 nghìn tỷ USD của năm trước. Từ góc nhìn dài hạn, Gartner dự báo chi tiêu AI toàn cầu sẽ tiếp tục tăng mạnh, đạt khoảng 3.34 nghìn tỷ USD vào năm 2027.

Chi tiêu toàn cầu cho AI dự kiến đạt 2.5278 nghìn tỷ USD trong năm nay, tăng 44% so với năm trước. Gartner dự báo chi tiêu AI toàn cầu sẽ đạt 3.34 nghìn tỷ USD vào năm 2027, cho thấy sự tăng trưởng bền vững và mạnh mẽ của thị trường này.

Sự tăng trưởng này phản ánh một sự chuyển dịch chiến lược rõ rệt. Nếu như trong giai đoạn 2022–2024, nhiều doanh nghiệp tiếp cận AI chủ yếu để thử nghiệm hoặc nghiên cứu, thì đến năm 2026, AI đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược số hóa, đặc biệt ở các lĩnh vực giàu dữ liệu như tài chính, sản xuất và y tế. Các lãnh đạo doanh nghiệp ngày càng coi AI là yếu tố then chốt để tăng sức cạnh tranh, giúp vận hành hiệu quả hơn, tiết kiệm chi phí và tạo ra mô hình kinh doanh mới. Dòng vốn đầu tư cho AI không chỉ đến từ các công ty khởi nghiệp hay quỹ đầu tư mạo hiểm, mà còn từ các tập đoàn lớn, quỹ đầu tư toàn cầu và cả chính phủ nhiều nước.

Thách thức trong Quản lý và Tuân thủ Dữ liệu: Rào cản lớn cho Doanh nghiệp

Mặc dù tiềm năng của dữ liệu và AI là vô hạn, nhưng các doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức đáng kể. Theo khảo sát của Alibaba Cloud, một tỷ lệ lớn doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc quản lý và tuân thủ dữ liệu:

  • 52% gặp khó khăn trong tuân thủ quy định dữ liệu (data compliance), đặc biệt là các yếu tố liên quan đến bảo mật và quyền riêng tư.
  • 38.3% gặp khó khăn trong quản lý tập trung để có thể phân định và tạo luồng dữ liệu một cách hiệu quả.
  • 60-70% thừa nhận quản lý và liên kết dữ liệu vẫn chưa hiệu quả, chưa đủ hài hòa với hệ thống AI.
Thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp khi triển khai AI không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở khả năng quản lý, tuân thủ và tích hợp dữ liệu một cách hiệu quả. Dữ liệu không sạch hoặc không được quản lý tốt sẽ làm giảm đáng kể hiệu quả của các hệ thống AI, biến chúng thành "ảo giác công nghệ" thay vì công cụ tạo giá trị thực.

Ông Peter Đặng, Kiến trúc sư giải pháp cao cấp của Alibaba Cloud, nhấn mạnh rằng đã qua rồi thời kỳ ứng dụng AI một cách rời rạc. Giờ đây, trọng tâm là khai thác dữ liệu "sống", "thật" để mang lại hiệu quả bền vững. Để AI hoạt động bền vững, điều kiện tiên quyết là phải có nguồn dữ liệu sạch, cùng với một hệ thống quản lý định hình và định nghĩa luồng công việc (workflow) để đảm bảo dữ liệu phù hợp với hệ thống AI một cách tối ưu nhất.

"Chúng ta đã trải qua thời kỳ ứng dụng AI 'vụt sáng lên' nở rộ một cách rời rạc mà giờ đây tập trung vào khai thác dữ liệu sống, thật, mang lại hiệu quả một cách bền vững. Để hoạt động bền vững AI thì đầu tiên phải có nguồn dữ liệu sạch, hệ thống quản lý định hình, định nghĩa luồng công việc để đảm bảo dữ liệu phù hợp với hệ thống AI một cách tối ưu nhất." Ông Peter Đặng, Kiến trúc sư giải pháp cao cấp Alibaba Cloud

Hướng tới AI Bền vững: Dữ liệu Sạch là Cốt lõi

Tổng kết lại, hầu hết các diễn giả tại Diễn đàn Data & AI đều thừa nhận rằng dữ liệu và AI không chỉ là công cụ, mà là những yếu tố cốt lõi định hình tương lai. Để khai thác tối đa tiềm năng của chúng, việc đầu tư vào hạ tầng dữ liệu sạch, minh bạch và có khả năng kết nối cao là điều không thể thiếu. Đồng thời, việc xây dựng một khung pháp lý vững chắc, chú trọng đạo đức và niềm tin số sẽ là bệ phóng cho sự phát triển bền vững của AI, biến nó thành động lực thực sự cho sự thịnh vượng của nền kinh tế số.

Điều này có nghĩa gì với bạn?

  • Đối với Doanh nghiệp: Hãy xem xét lại chiến lược dữ liệu của mình. Đầu tư vào việc làm sạch, quản lý và bảo mật dữ liệu là bước đi chiến lược để tối ưu hóa hiệu quả của các giải pháp AI. Đừng coi AI là một dự án độc lập, mà là một phần không thể thiếu trong chiến lược chuyển đổi số tổng thể, được nuôi dưỡng bởi dữ liệu chất lượng cao.
  • Đối với Nhà hoạch định Chính sách: Việc tạo ra một môi trường pháp lý thuận lợi, khuyến khích đổi mới nhưng vẫn đảm bảo an toàn dữ liệu và quyền riêng tư là cực kỳ quan trọng. Các chính sách cần linh hoạt để thích ứng với tốc độ phát triển của công nghệ, đồng thời xây dựng niềm tin cho người dùng và doanh nghiệp.
  • Đối với Cá nhân: Nâng cao nhận thức về giá trị của dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư. Hiểu rõ cách dữ liệu của bạn được sử dụng và yêu cầu sự minh bạch từ các tổ chức là quyền lợi và trách nhiệm của mỗi công dân số.