Nghị viện châu Âu (EP) đã bỏ phiếu thông qua các đề xuất quan trọng liên quan đến Đạo luật AI (AI Act) – bộ luật mang tính bước ngoặt của khối. Các đề xuất này bao gồm việc trì hoãn thời hạn áp dụng một số quy định then chốt và ủng hộ lệnh cấm đối với các ứng dụng AI tạo ảnh khỏa thân trái phép (nudify apps). Quyết định được thông qua với đa số phiếu ủng hộ lớn, phản ánh sự cân nhắc giữa việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp chuyển đổi và nhu cầu kiểm soát các rủi ro tiềm ẩn từ công nghệ AI.

Thời hạn tuân thủ bị đẩy lùi đến năm 2027-2028

Theo đề xuất mới, thời hạn để các nhà phát triển hệ thống AI rủi ro cao tuân thủ đầy đủ sẽ bị trì hoãn đến tháng 12 năm 2027. Nhóm hệ thống AI này được định nghĩa là những hệ thống có nguy cơ gây ra "rủi ro nghiêm trọng" đối với sức khỏe, an toàn hoặc các quyền cơ bản của con người.

Đối với các công ty phát triển AI thuộc các lĩnh vực đã có quy định an toàn riêng, như đồ chơi hoặc thiết bị y tế, thời hạn tuân thủ thậm chí còn dài hơn, dự kiến là tháng 8 năm 2028. Ngoài ra, quy định bắt buộc các nhà cung cấp phải gắn watermark (dấu hiệu nhận biết) cho nội dung được tạo ra bởi AI cũng sẽ bị hoãn lại đến tháng 11 năm 2026. Tất cả các biện pháp này ban đầu được dự kiến có hiệu lực từ tháng 8 năm nay.

Ủng hộ lệnh cấm ứng dụng "nudify"

Một điểm đáng chú ý khác là các nghị sĩ đã ủng hộ đề xuất đưa lệnh cấm các ứng dụng nudify (ứng dụng dùng AI để tạo ảnh khỏa thân giả mạo) vào bản sửa đổi của Đạo luật AI. Mặc dù chưa có chi tiết cụ thể về hình thức của lệnh cấm, nhưng đề xuất nêu rõ lệnh cấm "sẽ không áp dụng cho các hệ thống AI có các biện pháp an toàn hiệu quả ngăn người dùng tạo ra những hình ảnh như vậy".

Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh làn sóng lo ngại lan rộng tại châu Âu về sự bùng nổ của các công cụ AI tạo hình ảnh nhạy cảm, đặc biệt sau sự xuất hiện của các tính năng tương tự trên nền tảng như Grok của Elon Musk. Lệnh cấm nhằm mục tiêu bảo vệ quyền riêng tư và nhân phẩm của cá nhân trước nguy cơ bị lạm dụng công nghệ.

Gia tăng sự không chắc chắn cho thị trường

Cuộc bỏ phiếu này kéo dài thêm giai đoạn không chắc chắn cho các doanh nghiệp hoạt động tại châu Âu. Trước đó, họ đã phải đối mặt với sự chậm trễ khi EU không công bố kịp thời các hướng dẫn quan trọng theo đúng thời hạn tự đề ra.

Hiện vẫn chưa rõ liệu các thay đổi được đề xuất có thể được thực thi trước thời hạn ban đầu vào tháng 8 hay không, vì Nghị viện không thể đơn phương thay đổi luật của châu Âu. Nghị viện châu Âu giờ đây phải đàm phán với Hội đồng châu Âu – cơ quan bao gồm các bộ trưởng từ 27 quốc gia thành viên – để đi đến văn bản cuối cùng của đạo luật.

Góc nhìn

Việc EU trì hoãn thời hạn áp dụng Đạo luật AI cho thấy sự phức tạp trong việc cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và quản lý rủi ro. Đối với các công ty công nghệ và startup AI tại Việt Nam có mục tiêu vươn ra thị trường châu Âu, đây vừa là "khoảng thở" để chuẩn bị, vừa là lời nhắc nhở về xu hướng quản lý chặt chẽ, đặc biệt là các ứng dụng liên quan đến nội dung nhạy cảm. Lệnh cấm tiềm năng đối với nudify apps cũng đặt ra bài toán về đạo đức và trách nhiệm xã hội mà các nhà phát triển AI trong nước cần lưu tâm khi xây dựng sản phẩm.