Trong bối cảnh chính trị Mỹ đang nóng lên trước thềm bầu cử giữa kỳ, một hiện tượng đáng báo động đã xuất hiện: hàng trăm tài khoản influencer ảo được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo (AI) đang tràn ngập các nền tảng mạng xã hội, tích cực lan truyền nội dung ủng hộ cựu Tổng thống Donald Trump. Sự việc này không chỉ gây xôn xao dư luận mà còn đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về vai trò của truyền thông tổng hợp (synthetic media) và khả năng thao túng cử tri trong các cuộc bầu cử quan trọng.
Làn sóng Influencer ảo AI trên các nền tảng mạng xã hội
Theo báo cáo từ tờ New York Times, một làn sóng tài khoản giả mạo do AI tạo ra đang đẩy mạnh nội dung chính trị trên khắp các nền tảng mạng xã hội. Chỉ riêng trên TikTok, người ta đã theo dõi được ít nhất 304 tài khoản như vậy kể từ tháng 1. Ngoài ra, phòng thí nghiệm nghiên cứu GRAIL của Đại học Purdue cũng phát hiện thêm hàng chục tài khoản tương tự trên TikTok, Instagram và Facebook, trong khi chuyên gia Eric Nelson từ công ty an ninh Alethea tìm thấy chín tài khoản trên YouTube.
Những tài khoản này thường sử dụng hình ảnh đại diện là những người ảo có vẻ ngoài chân thực, được tạo ra bằng công nghệ AI, để đăng tải các thông điệp chính trị một chiều. Mục tiêu rõ ràng là nhằm tác động đến nhận thức và quan điểm của người dùng, đặc biệt là những cử tri chưa có lập trường vững chắc hoặc dễ bị ảnh hưởng bởi thông tin trên mạng xã hội.
Nội dung ủng hộ Trump và mức độ lan truyền đáng kinh ngạc
Nội dung mà các influencer ảo AI này lan truyền chủ yếu xoay quanh việc chỉ trích "phe cánh tả cực đoan" và thúc đẩy khẩu hiệu "Nước Mỹ trên hết" (America First) – những thông điệp cốt lõi trong chiến dịch của ông Trump. Điều đáng nói là mức độ tương tác của những tài khoản này không hề nhỏ. Một số tài khoản đã thu hút hơn 35.000 người theo dõi, với các bài đăng riêng lẻ đạt hơn nửa triệu lượt xem.
Thậm chí, chính cựu Tổng thống Donald Trump cũng từng chia sẻ nội dung từ một avatar tóc vàng đưa ra những tuyên bố không có căn cứ về thống đốc California. Điều này cho thấy mức độ ảnh hưởng và khả năng thâm nhập của những nội dung do AI tạo ra vào dòng chảy thông tin chính thống, gây khó khăn cho việc phân biệt thật giả.
Ai đứng sau những tài khoản AI này và chi phí sản xuất?
Danh tính thực sự của những người đứng sau các tài khoản influencer ảo AI này vẫn còn là một ẩn số. Tuy nhiên, Zuhair Lakhani, đồng sáng lập startup quảng cáo AI Doublespeed, tiết lộ với New York Times rằng chi phí để sản xuất mỗi bài đăng có thể chỉ từ 1 đến 3 đô la. Với mức chi phí thấp như vậy, một cá nhân hoàn toàn có thể quản lý và vận hành một số lượng lớn tài khoản mà không cần nhiều nguồn lực.
"Mỗi bài đăng có lẽ chỉ tốn từ 1 đến 3 đô la để sản xuất, và một người duy nhất có thể dễ dàng xử lý khối lượng công việc này."
Điều này cho thấy một rào cản gia nhập cực kỳ thấp cho việc tạo ra và lan truyền thông tin sai lệch hoặc có định hướng chính trị, tiềm ẩn nguy cơ lớn cho sự minh bạch và công bằng trong các chiến dịch tranh cử.
Phản ứng của TikTok và dấu hiệu của sự phối hợp
Trước tình hình này, TikTok đã gọi các tài khoản trên là "spam" và tuyên bố sẽ gỡ bỏ chúng, đồng thời khẳng định rằng "không có dấu hiệu nào của các hoạt động gây ảnh hưởng ngầm", mà chỉ là những kẻ spam đang tìm kiếm lượt tương tác. Tuy nhiên, New York Times lại chỉ ra rằng có những nhóm tài khoản sử dụng ngôn ngữ, ảnh đại diện và hiệu ứng âm thanh giống hệt nhau.
Thậm chí, cùng một nhân vật ảo xuất hiện trên nhiều tài khoản khác nhau, ví dụ như một phụ nữ tóc vàng tết bím trên nông trại hoặc một phụ nữ da đen đội mũ MAGA đỏ và đeo kính phi công. Một số tài khoản còn theo dõi lẫn nhau, cho thấy một mức độ phối hợp nhất định. Đáng chú ý là không có mạng lưới tương tự nào của phe cánh tả được phát hiện, điều này càng làm dấy lên nghi vấn về mục đích và nguồn gốc của các hoạt động này.
Việc các tài khoản AI sử dụng cùng một hình ảnh, ngôn ngữ và thậm chí theo dõi lẫn nhau cho thấy khả năng cao đây không phải là hoạt động ngẫu nhiên của các cá nhân, mà là một chiến dịch có tổ chức, dù quy mô và nguồn tài trợ vẫn chưa được làm rõ.
Không chỉ riêng Mỹ: Hiện tượng influencer ảo AI toàn cầu
Xu hướng sử dụng influencer ảo AI để truyền bá nội dung chính trị không chỉ giới hạn ở Mỹ. Tại Nhật Bản, các video và tin nhắn AI giả mạo cũng đã lan truyền trên mạng xã hội trong cuộc bầu cử hạ viện gần đây. Một cuộc khảo sát của Giáo sư Shinichi Yamaguchi thuộc Đại học Quốc tế Nhật Bản cho thấy 51.5% số người được hỏi tin rằng những tin tức giả mạo đó là thật.
Con số này là một lời cảnh báo nghiêm trọng về mức độ dễ bị tổn thương của công chúng trước các nội dung tổng hợp do AI tạo ra. Khi công nghệ ngày càng phát triển, việc phân biệt giữa thực và ảo trở nên khó khăn hơn bao giờ hết, mở ra cánh cửa cho các chiến dịch thông tin sai lệch quy mô lớn, có khả năng làm lung lay nền tảng dân chủ và niềm tin xã hội.
Nguy cơ thao túng dư luận từ truyền thông tổng hợp
Sự trỗi dậy của influencer ảo AI trong chính trị là một minh chứng rõ ràng cho nguy cơ tiềm ẩn của truyền thông tổng hợp. Khác với các chiến dịch thông tin sai lệch truyền thống, influencer ảo mang đến một lớp vỏ bọc "con người" đáng tin cậy, khiến người xem khó nhận ra rằng họ đang tương tác với một thực thể không có thật. Điều này cho phép các thông điệp chính trị được truyền tải một cách tinh vi hơn, khó bị phát hiện và kiểm duyệt.
Câu hỏi thường gặp
Nguy cơ chính của influencer ảo AI trong chính trị là gì?
Influencer ảo AI có thể được sử dụng để lan truyền thông tin sai lệch (fake news), thao túng dư luận và định hình nhận thức cử tri một cách tinh vi. Với chi phí sản xuất thấp và khả năng tạo nội dung hàng loạt, chúng có thể làm suy yếu niềm tin vào truyền thông chính thống và gây chia rẽ xã hội, đặc biệt trong các kỳ bầu cử quan trọng.
Hơn nữa, khả năng cá nhân hóa nội dung và nhắm mục tiêu đến các nhóm đối tượng cụ thể của AI có thể làm tăng hiệu quả của các chiến dịch thao túng. Điều này không chỉ đe dọa sự công bằng của các cuộc bầu cử mà còn làm xói mòn niềm tin vào các nguồn thông tin, gây ra sự phân cực xã hội sâu sắc hơn.
Điều này có nghĩa gì với bạn?
Đối với mỗi cá nhân, sự xuất hiện của influencer ảo AI trong chính trị đòi hỏi một mức độ cảnh giác và tư duy phản biện cao hơn bao giờ hết. Bạn cần luôn đặt câu hỏi về nguồn gốc của thông tin, đặc biệt là những nội dung có tính chất chính trị hoặc gây tranh cãi. Hãy kiểm tra chéo thông tin từ nhiều nguồn uy tín, và đừng vội vàng tin tưởng vào những tài khoản có vẻ ngoài "quá hoàn hảo" hoặc có nội dung một chiều.
Đối với các nền tảng mạng xã hội, đây là một lời nhắc nhở về trách nhiệm của họ trong việc kiểm duyệt nội dung và bảo vệ người dùng khỏi các chiến dịch thao túng. Việc phát triển công cụ phát hiện AI và tăng cường minh bạch về nguồn gốc nội dung là điều cấp thiết. Cuối cùng, đối với xã hội, hiện tượng này nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục truyền thông, giúp mọi người trang bị kỹ năng cần thiết để điều hướng trong một thế giới thông tin ngày càng phức tạp và đầy rẫy những thực thể ảo.
Điểm Chính Cần Nhớ
- Hàng trăm influencer ảo AI đang lan truyền nội dung ủng hộ Donald Trump trên mạng xã hội trước bầu cử Mỹ.
- Chi phí sản xuất thấp (1-3 USD/bài đăng) giúp các chiến dịch này dễ dàng được triển khai trên quy mô lớn.
- Có dấu hiệu của sự phối hợp giữa các tài khoản AI, đặt ra nghi vấn về mục đích thao túng dư luận.
- Hiện tượng này không chỉ ở Mỹ mà còn xuất hiện ở các quốc gia khác như Nhật Bản, gây lo ngại về niềm tin vào thông tin.
- Người dùng cần nâng cao cảnh giác và tư duy phản biện để đối phó với nguy cơ thao túng từ truyền thông tổng hợp.
