Quốc hội Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số, nghiên cứu Trung tâm AI

Sáng ngày 13/5, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì cuộc làm việc quan trọng tại Quốc hội Việt Nam với Ban chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Tại cuộc họp này, lãnh đạo Quốc hội đã định hướng nghiên cứu thành lập một Trung tâm AI riêng, nhằm mục tiêu đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào các hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề trọng yếu của đất nước, góp phần nâng cao hiệu quả công tác chuyển đổi số toàn diện.

Bối cảnh và những bước đi đầu tiên của Quốc hội số

Từ tháng 9/2024, Quốc hội Việt Nam đã có những bước đi chiến lược đầu tiên trong hành trình xây dựng Quốc hội số. Theo đó, lãnh đạo Quốc hội đã quyết định lựa chọn Tập đoàn Viettel tham gia vào quá trình này, tận dụng kinh nghiệm và hạ tầng công nghệ của một trong những tập đoàn viễn thông hàng đầu Việt Nam. Song song đó, Quốc hội cũng chủ động mời các chuyên gia người Việt đang làm việc tại Singapore, những người có kinh nghiệm sâu rộng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, để phối hợp xây dựng các ứng dụng AI chuyên biệt, phục vụ trực tiếp cho các hoạt động của cơ quan lập pháp.

Đáng chú ý, dù chưa đầu tư một khoản kinh phí quá lớn, những nỗ lực ban đầu này đã mang lại một số sản phẩm có giá trị đáng kể. Các sản phẩm này được phát triển trên nền tảng hạ tầng sẵn có của Viettel, kết hợp với các chương trình phần mềm tiên tiến và sự vào cuộc tích cực của các cơ quan liên quan. Điều này cho thấy tiềm năng lớn trong việc ứng dụng công nghệ số và AI một cách hiệu quả, tối ưu hóa nguồn lực.

Năm 2025, Quốc hội còn phát động phong trào “Bình dân học vụ số” với mục tiêu phổ cập kỹ năng số cơ bản cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Sáng kiến này không chỉ nhằm nâng cao năng lực chuyển đổi số cho đội ngũ nhân sự mà còn tạo tiền đề vững chắc cho việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như AI trong tương lai, đảm bảo rằng hệ thống không chỉ có công nghệ mà còn có con người đủ năng lực để vận hành và khai thác hiệu quả.

Ứng dụng AI: Đòn bẩy cho công tác lập pháp và giám sát

Tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Ông cho biết, những kết quả ban đầu từ việc ứng dụng AI đã hỗ trợ rất lớn cho hoạt động của Quốc hội, đặc biệt là trong việc đẩy nhanh tốc độ xử lý văn bản. AI đã chứng minh khả năng hỗ trợ công tác lập pháp một cách hiệu quả, giúp rút ngắn đáng kể thời gian đọc, tổng hợp và rà soát các khối lượng văn bản khổng lồ với độ chính xác cao. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao chất lượng của các văn bản pháp luật và báo cáo.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu Ban chỉ đạo phải sát sao trong công việc, đảm bảo các nhiệm vụ không bị chậm trễ. Ông nhấn mạnh rằng nếu có sự chậm trễ, cần phải xác định rõ trách nhiệm thuộc về đơn vị hoặc cá nhân nào để có giải pháp thay thế kịp thời. Sự quyết liệt này thể hiện cam kết của lãnh đạo Quốc hội trong việc đảm bảo tiến độ và hiệu quả của công tác chuyển đổi số.

“Những đơn vị, cá nhân không tham gia hoặc không đáp ứng yêu cầu thì phải đứng sang một bên trong quá trình triển khai Nghị quyết 57 cũng như công tác chuyển đổi số của Quốc hội.”

Lời khẳng định mạnh mẽ này từ Chủ tịch Quốc hội cho thấy quyết tâm loại bỏ những yếu tố cản trở, đảm bảo rằng chỉ những đơn vị và cá nhân thực sự cam kết và có năng lực mới được tham gia vào quá trình chuyển đổi số quan trọng này.

Định hướng chiến lược: Mô hình 'kiềng ba chân' cho AI tại Quốc hội

Trong giai đoạn 2026-2027, Chủ tịch Quốc hội đã nêu định hướng chiến lược cho việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại Quốc hội theo mô hình “kiềng ba chân”. Mô hình này bao gồm ba yếu tố cốt lõi: người đặt đề bài, nhiệm vụ – chuyên gia AI – đơn vị hạ tầng. Sự kết hợp chặt chẽ giữa ba yếu tố này được kỳ vọng sẽ tạo ra một hệ thống ứng dụng AI toàn diện và hiệu quả, đảm bảo rằng các giải pháp AI được phát triển đúng trọng tâm, có chuyên môn sâu và được hỗ trợ bởi hạ tầng vững chắc.

AI cần được tích hợp sâu rộng vào các quy trình nghiệp vụ trọng tâm của Quốc hội. Các lĩnh vực được ưu tiên bao gồm công tác lập pháp, giám sát tối cao, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, hoạt động đối ngoại, công tác đại biểu và dân nguyện, cùng với các lĩnh vực liên quan khác. Việc tích hợp này không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ mà còn hướng tới việc biến AI thành một phần không thể thiếu, giúp tối ưu hóa và nâng cao chất lượng của từng quy trình.

Xây dựng kho dữ liệu Quốc hội: Nền tảng cho AI và chuyển đổi số

Để ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách hiệu quả và bền vững, việc xây dựng một kho dữ liệu chất lượng là yếu tố then chốt. Chủ tịch Quốc hội đã đề nghị Thường trực Ban chỉ đạo tính toán theo hướng xây dựng kho dữ liệu riêng của Quốc hội. Kho dữ liệu này sẽ đóng vai trò là nền tảng quan trọng, không chỉ phục vụ cho các hoạt động nội bộ mà còn kết nối với kho dữ liệu dùng chung của quốc gia. Điều này đòi hỏi kho dữ liệu của Quốc hội phải được tổ chức một cách bài bản, đầy đủ và đảm bảo chất lượng cao.

Ông nhấn mạnh rằng, muốn tham gia và khai thác hiệu quả kho dữ liệu lớn của quốc gia, trước hết, Quốc hội phải có một kho dữ liệu riêng được xây dựng một cách khoa học và chuyên nghiệp. Đây là bước đi cần thiết để đảm bảo tính đồng bộ, khả năng tương tác và khai thác tối đa giá trị từ dữ liệu, phục vụ cho việc ra quyết định và xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng.

Vai trò của lãnh đạo và hệ sinh thái hợp tác AI

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đặc biệt nhấn mạnh vai trò nêu gương của người đứng đầu trong công cuộc chuyển đổi số. Theo ông, khi lãnh đạo quan tâm, trực tiếp sử dụng và chỉ đạo thì công tác chuyển đổi số mới thực sự tạo ra chuyển biến tích cực. Ngược lại, nếu lãnh đạo thờ ơ, thiếu sự quan tâm thì không thể dẫn dắt và thúc đẩy cấp dưới thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ chuyển đổi số. Điều này cho thấy tầm quan trọng của yếu tố con người và sự cam kết từ cấp cao nhất.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu xây dựng một hệ sinh thái hợp tác rộng mở, cả trong và ngoài nước. Mục tiêu là kết nối Quốc hội Việt Nam với các nghị viện trên thế giới, học hỏi kinh nghiệm và chia sẻ kiến thức trong lĩnh vực AI và chuyển đổi số. Đồng thời, việc kết nối với cộng đồng AI tại Việt Nam cũng rất quan trọng, nhằm tận dụng nguồn lực trí tuệ trong nước, thúc đẩy sự phát triển chung của ngành công nghiệp AI quốc gia.

Mục tiêu thành lập Trung tâm AI riêng của Quốc hội

Một trong những định hướng quan trọng nhất được Chủ tịch Quốc hội đưa ra là việc nghiên cứu thành lập Trung tâm AI riêng của Quốc hội. Trung tâm này sẽ có nhiệm vụ phục vụ trực tiếp các hoạt động cốt lõi của Quốc hội, bao gồm các nhiệm vụ lập pháp, giám sát tối cao, và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước. Việc có một trung tâm chuyên biệt sẽ giúp tập trung nguồn lực, phát triển các giải pháp AI phù hợp nhất với đặc thù công việc của cơ quan lập pháp.

Không chỉ dừng lại ở việc phục vụ nội bộ, Trung tâm AI này còn được kỳ vọng sẽ đóng vai trò cầu nối, kết nối với các nghị viện quốc tế. Điều này sẽ mở ra cơ hội hợp tác, trao đổi kinh nghiệm và học hỏi những mô hình ứng dụng AI tiên tiến từ các quốc gia khác, góp phần nâng cao năng lực và vị thế của Quốc hội Việt Nam trên trường quốc tế trong kỷ nguyên số.

Thách thức và cam kết về hiệu quả chuyển đổi số

Chủ tịch Quốc hội cũng đưa ra những cảnh báo quan trọng về các thách thức tiềm ẩn trong quá trình chuyển đổi số. Ông yêu cầu Văn phòng Quốc hội chủ động có kế hoạch khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế, đảm bảo rằng mọi vấn đề đều được giải quyết một cách dứt điểm. Đồng thời, ông lưu ý về việc đẩy nhanh tiến độ vận hành chính thức và hoàn chỉnh các thủ tục thuê dịch vụ, thanh toán đối với các hệ thống, phần mềm và nền tảng số đã thử nghiệm thành công.

Lời cảnh báo này thể hiện sự quyết tâm của lãnh đạo Quốc hội trong việc đảm bảo rằng mọi khoản đầu tư vào chuyển đổi số đều phải mang lại hiệu quả thực chất, tránh tình trạng đầu tư dàn trải, lãng phí nguồn lực mà không tạo ra giá trị. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra một hệ thống Quốc hội số hoạt động hiệu quả, minh bạch và phục vụ tốt nhất cho người dân và đất nước.

Điều này có nghĩa gì với bạn?

Việc Quốc hội Việt Nam nghiên cứu thành lập Trung tâm AI riêng và đẩy mạnh chuyển đổi số mang ý nghĩa sâu rộng đối với mọi công dân. Đầu tiên, nó hứa hẹn một quy trình lập pháp và giám sát hiệu quả hơn, minh bạch hơn, nhờ vào khả năng xử lý thông tin nhanh chóng và chính xác của AI. Điều này có thể dẫn đến việc ban hành các chính sách, luật pháp chất lượng hơn, đáp ứng kịp thời các vấn đề xã hội và phát triển đất nước.

Thứ hai, việc xây dựng kho dữ liệu Quốc hội và kết nối với kho dữ liệu quốc gia sẽ tạo ra một nền tảng thông tin phong phú, giúp các quyết sách được đưa ra dựa trên dữ liệu và bằng chứng khoa học, thay vì cảm tính. Điều này góp phần nâng cao tính khách quan và hiệu quả của quản lý nhà nước.

Cuối cùng, sự cam kết của lãnh đạo Quốc hội trong việc đảm bảo hiệu quả thực chất, tránh lãng phí trong chuyển đổi số, đồng nghĩa với việc nguồn lực công sẽ được sử dụng một cách tối ưu. Điều này không chỉ tạo niềm tin cho người dân mà còn thúc đẩy một nền hành chính hiện đại, năng động, sẵn sàng hội nhập với xu thế phát triển công nghệ toàn cầu.