Câu chuyện về những startup AI Việt Nam với sản phẩm đột phá nhưng nhanh chóng bị 'nghiền nát' bởi các gã khổng lồ công nghệ không còn là trường hợp hiếm gặp. Hiện tượng này đang đặt ra bài toán sinh tồn cho hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ trong nước.

AI Comic: từ kỳ vọng thay đổi ngành sáng tạo đến đóng cửa

Đầu năm 2025, Nguyễn Khánh (Hà Nội) tự tin với AI Comic - ứng dụng tạo truyện tranh cho người không biết vẽ. Sản phẩm giải quyết được bài toán khó là giữ sự nhất quán của nhân vật qua nhiều khung truyện, điều mà ngay cả một số công cụ phổ biến khi đó chưa làm được.

Hàng trămkhách hàng trả phí

Dự án thu hút hàng trăm khách hàng trả phí, chủ yếu là đơn vị sáng tạo nội dung mạng xã hội, thậm chí có tập đoàn lớn ngỏ ý hợp tác. Tuy nhiên, tháng 8/2025, Google tung công cụ Nano Banana tích hợp trong Gemini, cho phép người dùng tạo ảnh miễn phí. Khách hàng của AI Comic nhanh chóng rời bỏ.

Sao phải trả tiền cho AI Comic khi Gemini làm được điều tương tự, thậm chí nhanh hơn

FitRoom: cơn sốt 'AI thay đồ' và sự thu hẹp bắt buộc

Tháng 2/2025, FitRoom - ứng dụng thử quần áo ảo bằng AI do SilverAI phát triển - gây sốt tại Việt Nam. Với đội ngũ gần 20 kỹ sư tự phát triển công nghệ lõi, sản phẩm nhanh chóng leo top lượt tải trên App Store và được kỳ vọng vươn ra thị trường quốc tế.

Nhưng chỉ vài tháng sau, Gemini của Google, ChatGPT của OpenAI và Grok của xAI liên tục được cập nhật tính năng ghép ảnh mạnh mẽ. Người dùng không cần tải ứng dụng hay trả phí, chỉ cần đăng ký tài khoản miễn phí và yêu cầu chatbot tạo ảnh theo ý muốn.

FitRoom hiện ngừng mọi hoạt động marketing đại trà để tập trung phục vụ các ngách thị trường

Hiện tượng 'Sherlocking': bài học lịch sử lặp lại

Những gì xảy ra với AI Comic và FitRoom không cá biệt. Trong công nghệ, hiện tượng này có tên gọi 'Sherlocking', bắt nguồn từ câu chuyện Apple đầu những năm 2000.

Khi đó, Apple có công cụ tìm kiếm Sherlock chưa đủ mạnh, tạo cơ hội cho ứng dụng bên thứ ba như Watson của Dan Wood phát triển. Nhưng sau đó, Apple nâng cấp Sherlock với gần như toàn bộ tính năng của Watson, khiến công ty này phải bán mình.

Steve Jobs từng ví các nhà phát triển như xe goòng vận hành thủ công trên đường ray, còn Apple mới là đoàn tàu thống trị

Thực trạng ảm đạm của startup AI toàn cầu và Việt Nam

Theo dữ liệu từ Clarifai, khoảng 90% công ty khởi nghiệp chuyên về AI thất bại trong năm đầu, cao hơn tỷ lệ thất bại của startup công nghệ truyền thống. Nguyên nhân bao gồm kỳ vọng không thực tế, sản phẩm không phù hợp thị trường, chi phí hạ tầng tăng vọt và phụ thuộc vào mô hình bên ngoài.

Tại Việt Nam, tình trạng này ngày càng phổ biến từ 2024 đến nay, đặc biệt với startup xây dựng sản phẩm ở lớp ứng dụng chung.

Điều này có nghĩa gì với bạn?

Việc các đại gia công nghệ thâu tóm thị trường AI ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam. Các startup cần tìm hướng đi riêng, tập trung vào thị trường ngách và giải quyết bài toán cụ thể của người dùng Việt thay vì cạnh tranh trực diện với các nền tảng lớn.

Điểm chính cần nhớ

  • 90% startup AI thất bại trong năm đầu do cạnh tranh từ gã khổng lồ công nghệ
  • Hiện tượng 'Sherlocking' khiến sản phẩm độc đáo nhanh chóng bị sao chép tính năng
  • Startup Việt cần tập trung vào thị trường ngách và bài toán cụ thể để tồn tại