Việt Nam thiết lập Cổng thông tin điện tử AI: Bước tiến quản lý trí tuệ nhân tạo

Vào ngày 10/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Luật Trí tuệ nhân tạo (Luật số 134/2025/QH15) đã chính thức được thông qua, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc điều chỉnh toàn diện về phát triển, ứng dụng và quản trị AI tại Việt Nam. Để cụ thể hóa các quy định của đạo luật tiên phong này, Chính phủ Việt Nam vừa ban hành Nghị định số 142/2026/NĐ-CP, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2026. Nghị định này không chỉ đưa ra các biện pháp chi tiết mà còn thiết lập một cơ chế quản lý hiện đại, trong đó đáng chú ý là việc ra đời Cổng thông tin điện tử AI một cửa.

Nghị định 142/2026/NĐ-CP: Khung pháp lý chi tiết cho Luật Trí tuệ nhân tạo Việt Nam

Nghị định 142/2026/NĐ-CP là văn bản pháp lý quan trọng, cụ thể hóa các điều khoản của Luật Trí tuệ nhân tạo, đạo luật đầu tiên của Việt Nam điều chỉnh toàn diện lĩnh vực AI. Mục tiêu chính của Nghị định là tạo ra một hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch để thúc đẩy sự phát triển bền vững của AI, đồng thời đảm bảo an toàn, đạo đức và trách nhiệm trong quá trình ứng dụng công nghệ này. Với hiệu lực từ ngày 1/3/2026, Nghị định này sẽ định hình cách thức các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân tương tác với AI, từ khâu nghiên cứu, phát triển đến triển khai và sử dụng trong thực tiễn.

Quy trình phân loại hệ thống trí tuệ nhân tạo dựa trên mức độ rủi ro

Một trong những nội dung cốt lõi của Nghị định 142 là quy định về việc phân loại hệ thống trí tuệ nhân tạo. Theo đó, việc phân loại phải dựa trên mức độ rủi ro theo quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo và chính Nghị định này. Quy định này nhằm đảm bảo rằng các hệ thống AI được đánh giá và quản lý phù hợp với tiềm năng gây ra rủi ro cho người dùng và xã hội. Điều này giúp các nhà quản lý, nhà phát triển và người dùng có cái nhìn rõ ràng hơn về tính an toàn và độ tin cậy của các ứng dụng AI.

Trách nhiệm pháp lý của nhà cung cấp và bên triển khai hệ thống AI

Nghị định 142 cũng làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan trong chuỗi giá trị AI. Nhà cung cấp hệ thống trí tuệ nhân tạo có nghĩa vụ thực hiện phân loại hệ thống trước khi đưa vào sử dụng và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của kết quả phân loại. Điều này đặt ra yêu cầu cao về sự minh bạch và tuân thủ ngay từ giai đoạn đầu. Bên triển khai, trong quá trình sử dụng, cũng phải phối hợp với nhà cung cấp để rà soát, phân loại lại hệ thống nếu có bất kỳ thay đổi nào làm phát sinh rủi ro mới hoặc rủi ro cao hơn. Đối với các hệ thống AI có rủi ro cao, cả nhà cung cấp và bên triển khai đều phải thực hiện đánh giá sự phù hợp theo quy định.

Ra mắt Cổng thông tin điện tử AI một cửa và Cơ sở dữ liệu quốc gia

Điểm nhấn đột phá của Nghị định này là việc thiết lập Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo và Cơ sở dữ liệu quốc gia về hệ thống AI. Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) sẽ là cơ quan chịu trách nhiệm quản lý và vận hành hai nền tảng quan trọng này. Cổng thông tin điện tử AI sẽ đóng vai trò là điểm tiếp nhận thông tin tập trung, giúp các tổ chức, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận các quy định, công cụ hỗ trợ và thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến AI. Đồng thời, Cơ sở dữ liệu quốc gia sẽ là kho lưu trữ thông tin về các hệ thống AI đang hoạt động, tạo điều kiện cho việc quản lý, giám sát và hoạch định chính sách hiệu quả hơn.

Nguyên tắc bảo mật và phạm vi thông tin trên Cổng thông tin điện tử AI

Nghị định cũng quy định rõ ràng về các nguyên tắc thu thập, cập nhật, công khai, kết nối, chia sẻ và khai thác thông tin trên Cổng thông tin điện tử AI và Cơ sở dữ liệu quốc gia. Tất cả các hoạt động này phải tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật về giao dịch điện tử, an ninh mạng, bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Điều này nhằm đảm bảo an toàn thông tin và quyền riêng tư, tránh làm phát sinh các thủ tục hành chính hay nghĩa vụ báo cáo không cần thiết. Đặc biệt, các hệ thống AI phục vụ hoạt động nội bộ của cơ quan Đảng, tổ chức chính trị, hoặc thuộc danh mục bí mật nhà nước, quốc phòng, an ninh sẽ không thuộc phạm vi phải thông báo, đăng ký hay chia sẻ dữ liệu công khai trên cổng thông tin này.

Chiến lược phát triển hệ sinh thái và thị trường trí tuệ nhân tạo quốc gia

Bên cạnh các quy định về quản lý, Nghị định 142 còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển hệ sinh thái và thị trường trí tuệ nhân tạo. Bộ KH&CN được giao là cơ quan đầu mối điều phối, có trách nhiệm công bố thông tin về năng lực hạ tầng, dữ liệu, chương trình, nhiệm vụ và nhu cầu ứng dụng AI trong khu vực công. Điều này nhằm kết nối cung - cầu, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và thúc đẩy sự hợp tác giữa các bên. Các chính sách cụ thể bao gồm tạo điều kiện tiếp cận hạ tầng tính toán, dữ liệu và môi trường thử nghiệm có kiểm soát để phát triển nguồn cung công nghệ AI, cũng như kích thích cầu thị trường thông qua việc ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ AI trong các dự án chuyển đổi số và chính phủ số.

Chính sách ưu tiên thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ứng dụng AI tại Việt Nam

Để khuyến khích sự tham gia của các thành phần kinh tế, Nghị định quy định các chính sách ưu tiên cho doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức khoa học và công nghệ, cùng các cơ sở giáo dục đại học tham gia phát triển, cung cấp hoặc ứng dụng sản phẩm, dịch vụ trí tuệ nhân tạo. Các chính sách này bao gồm khuyến khích triển khai các mô hình đặt hàng, mua sắm đổi mới sáng tạo, và thúc đẩy hợp tác giữa doanh nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ, cơ sở giáo dục đại học và nhà đầu tư. Mục tiêu là tạo ra một môi trường thuận lợi để AI không chỉ được phát triển mà còn được ứng dụng rộng rãi, mang lại giá trị thiết thực cho xã hội và nền kinh tế.

Điều này có nghĩa gì với bạn?

Đối với doanh nghiệp và nhà phát triển AI, Nghị định 142/2026/NĐ-CP mang lại một khung pháp lý rõ ràng, giúp định hướng hoạt động và đảm bảo tuân thủ. Việc có Cổng thông tin điện tử AI một cửa sẽ đơn giản hóa các thủ tục hành chính và cung cấp nguồn tài nguyên hữu ích. Đối với người dùng và công chúng, các quy định về phân loại rủi ro và bảo mật dữ liệu sẽ tăng cường niềm tin vào các ứng dụng AI. Nhìn chung, đây là bước tiến quan trọng của Việt Nam trong việc xây dựng một nền tảng vững chắc cho sự phát triển và quản lý trí tuệ nhân tạo, hướng tới một tương lai số an toàn và thịnh vượng.